Wrocławianie modlą się na różne sposoby. Odkrywamy protestanckie wspólnoty

Kościoły chrześcijańskie wywodzące się z nurtu protestanckiego, choć odwołują się do wspólnych tradycji z Kościołem katolickim, istotnie różnią się od niego w wielu kwestiach, takich jak choćby podejście do wiary, praktyki religijne czy organizacja wspólnoty. Katolicyzm opiera swoją strukturę na silnej hierarchii, sakramentalności i połączeniu autorytetu Pisma Świętego z Tradycją Kościoła. Z kolei wspólnoty protestanckie podkreślają nadrzędną rolę Biblii, osobiste doświadczenie wiary oraz autonomię lokalnych zborów, co nadaje im bardziej oddolny i mniej sformalizowany charakter.

Protestanci zrzeszeni w różnych Kościołach

We Wrocławiu obecnych jest kilkadziesiąt różnych kościołów reprezentujących różne nurty protestanckie. Najbardziej rozpoznawalnym jest Kościół Ewangelicko-Augsburski, który ma w naszym mieście siedzibę jednej ze swoich diecezji, a także jest jednym z aktywnych uczestników popularnej Dzielnicy Czterech Wyznań.

W stolicy Dolnego Śląska mieszkają i praktykują także członkowie mniejszych kościołów i ruchów religijnych. W zborze przy ul. Fabrycznej spotykają się członkowie kościoła „The Rock” reprezentującego nurt zielonoświątkowy.

– Kościół Zielonoświątkowy w Polsce gromadzi około 30 000 wiernych. Kraj jest podzielony na okręgi, w których funkcjonuje prawie 300 zborów. Na czele Kościoła stoi Biskup, a za każdy okręg odpowiada Prezbiter Okręgowy. Podstawową jednostką organizacyjną jest lokalny zbór – opowiada nam pastor Radosław Grygoruk z Kościoła The Rock. – We Wrocławiu mamy zarejestrowanych 15 zborów („parafii”). Na czele każdego stoi Pastor wraz z Radą Starszych Kościoła. Nasza lokalna „parafia” The Rock gromadzi prawie 100 wiernych i ok. 50 dzieci oraz kilkudziesięciu sympatyków. Ponad połowa wiernych jest aktywnie zaangażowana w tworzenie struktury. Poza niedzielnymi nabożeństwami spotykamy się na grupach domowych, grupach małżeńskich i innych wydarzeniach – dodaje.

Innym nurtem obecnym we Wrocławiu są baptyści, których korzenie sięgają początku XVII wieku w Anglii. To międzynarodowy ruch, który ma na świecie ok. 100 mln wiernych, z czego ok. 10 tys. w Polsce.

– Kościół jest zorganizowany w zborach lokalnych, które są samorządne (struktura kongregacjonalna), czyli najwyższą władzą jest lokalny zbór. Zbór jest kierowany przez kadencyjną radę zboru wybieraną według ogólnie rozumianych zasad demokracji. Jeśli zbór posiada pastora, to wchodzi on do rady zboru z urzędu. Zbory na danym obszarze terytorialnym tworzą okręgi, np. na terenie województwa lub regionu, łącząc się w celu realizacji zadań wykraczających poza możliwości jednego zboru. Jednak władze regionalne lub centralne pełnią służebną rolę wobec lokalnego zboru – tłumaczy Daniel Trusiewicz pastor senior z wrocławskiego Pierwszego Zboru Kościoła Chrześcijan Baptystów, który mieści się przy ul. Kłodnickiej.

Wspólnoty zielonoświątkowe i baptystyczne, mimo swoich odrębnych akcentów duchowych, z uwagi na to, że wywodzą się z nurtów szeroko pojętego protestantyzmu, wyróżniają się wspólnymi cechami. Oba nurty podkreślają nadrzędną rolę Pisma Świętego jako najwyższego autorytetu oraz osobistą, świadomą wiarę jako podstawę chrześcijańskiego życia — czego konsekwencją jest praktykowanie chrztu wyłącznie osób, które samodzielnie wyznają swoją wiarę (nie niemowląt). W centrum duchowości stawiają bezpośrednią relację człowieka z Bogiem, bez systemu sakramentalnego i bez pośrednictwa kapłaństwa w rozumieniu katolickim. Zarówno baptyści, jak i zielonoświątkowcy akcentują powszechne kapłaństwo wierzących oraz służebną rolę pastorów, którzy mogą prowadzić życie rodzinne. Ich nabożeństwa mają prostszą, mniej sformalizowaną formę, opartą na czytaniu Biblii, modlitwie i wspólnotowym uwielbieniu, a zielonoświątkowcy dodatkowo kładą nacisk na działanie Ducha Świętego i charyzmaty.

Autonomia nie oznacza braku współpracy

Duża autonomia poszczególnych zborów nie wyklucza jednak współpracy między członkami różnych wspólnot.

– Baptyści wrocławscy współpracują z innymi protestantami, w szczególności z Kościołem Ewangelicko-Augsburskim z uwagi na spuściznę Reformacji. Oba wymienione kościoły należą do Polskiej Rady Ekumenicznej. W ramach dialogu i współpracy organizowane są nabożeństwa, i to nie tylko w tzw. Tygodniu Modlitw o Jedność Chrześcijan, ale także są przyjazne kontakty między przywódcami, którzy organizują wydarzenia takie jak np. Tydzień Kultury Protestanckiej itp. – wylicza Daniel Trusiewicz. – Najbardziej jednoczą wartości wynikające z prawd Pisma Świętego. Jednak praktyka bywa różna w zależności od tradycji kościelnej, ale niezależnie od tego staramy się podkreślać to, co nas łączy, czyli wiarę w Trójjedynego Boga i autorytet Pisma Świętego – dodaje.

– Łączy nas wspólny cel: dotarcie do mieszkańców Wrocławia z przesłaniem Ewangelii oraz pomoc w rozwoju ich wiary, zgodnie ze słowami Pana Jezusa: „Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię wszelkiemu stworzeniu…” (Mk 16) – dodaje pastor Grygoruk, który jako przykład ciekawej wrocławskiej inicjatywy podaje Przymierze Pastorów – grupę pastorów kościołów protestanckich, której spotkania odbywają się co miesiąc. – Wymieniamy się doświadczeniami, modlimy się, rozmawiamy i wspólnie zastanawiamy, jak najlepiej służyć mieszkańcom Wrocławia. W Przymierzu Pastorów zrzeszonych jest kilkanaście kościołów różnych protestanckich denominacji – wyjaśnia.

Współpraca ta jednak nie ogranicza się wyłącznie do kontaktów między kościołami protestanckimi. Wspomniany tu już Tydzień Jedności Chrześcijan to inicjatywa, w której udział biorą także katolicy, prawosławni i starokatolicy. Jednym z większych wydarzeń jednoczących chrześcijan różnych kościołów było też spotkanie z australijskim ewangelizatorem Nickiem Vujicicem, które w 2019 roku przyciągnęło na wrocławski stadion ponad 25 tys. chrześcijan różnych wyznań.

– We Wrocławiu działa również Wrocławskie Forum Kobiet, które integruje chrześcijanki z różnych wspólnot i organizuje wydarzenia wspierające kobiety w ich rozwoju duchowym i społecznym. Takie relacje i wspólne inicjatywy są dla nas wyrazem jedności chrześcijan ponad podziałami oraz troski o duchowe i społeczne dobro naszego miasta – uważa Magdalena Raykov.

Kościoły otwarte

Przedstawiciele obu kościołów deklarują, że ich wspólnoty są otwarte dla wszystkich mieszkańców Wrocławia, którzy są zainteresowani wspólną modlitwą.

– Nasze nabożeństwa i wydarzenia są otwarte dla wszystkich. Do wspólnoty można dołączyć, angażując się w jej życie, uczestnicząc w nabożeństwach, grupach biblijnych, modlitewnych czy spotkaniach tematycznych – deklarują Magdalena Raykov i Daniel Trusiewicz. – W Kościele Chrześcijan Baptystów wyróżniamy członków oraz sympatyków. Członkami zostają osoby dorosłe, które świadomie przyjęły wiarę chrześcijańską i potwierdziły ją chrztem przez całkowite zanurzenie. Biorą one udział w życiu zboru, podejmują decyzje dotyczące jego funkcjonowania i uczestniczą w konferencjach zborowych. Sympatycy to osoby, które uczestniczą w nabożeństwach, grupach biblijnych czy wydarzeniach kościelnych, choć formalnie nie są członkami i nie figurują w oficjalnych rejestrach – dodają.

Kościoły z nurtu protestanckiego są wybierane przez bardzo różne grupy wrocławian, które w ten sposób odnajdują drogę do swojej duchowości.

– W naszym lokalnym Kościele Zielonoświątkowym „The Rock” we Wrocławiu są obecne zarówno całe rodziny, jak i pojedynczy przedstawiciele rodzin. Najwięcej jest młodych rodzin z dziećmi. W ostatnich latach mocno angażowaliśmy się w pomoc uchodźcom z Ukrainy. Obecnie około 25% członków naszej wspólnoty to osoby pochodzące z Ukrainy i Białorusi. Największą grupą są oczywiście Polacy – wylicza pastor Radosław Grygoruk.

Kryzys wiary – to nie tutaj

Gdy największe kościoły w Europie zmagają się z masowym odchodzeniem wiernych od praktyk religijnych, wrocławskie wspólnoty protestanckie zdają się nie mieć z tym problemu.

– Patrząc na Wrocław, możemy stwierdzić, że nasze kościoły rosną i dołączają do nich kolejne osoby. Wielu nowych członków wychowało się w rodzinach identyfikujących się z Kościołem Katolickim, lecz w pewnym momencie odeszli od kościoła, wiary. Wiele takich osób trafia do nas i w naszych wspólnotach doświadcza odrodzenia swojej wiary – przekonuje Pastor Kościoła Zielonoświątkowego „The Rock” we Wrocławiu. – Oczywiście sekularyzacja wpływa także na nasze środowisko, ale mimo to liczba osób uczestniczących w życiu wspólnoty utrzymuje się na stabilnym poziomie lub rośnie. Obserwujemy coraz większą liczbę osób, które szukają sensu życia, wiary i wspólnot, gdzie nie będą anonimowi. Zawsze cieszymy się z każdej nowej osoby i otaczamy ją wsparciem i pomocą – dodaje pastor.

– Postępująca w Europie i Polsce sekularyzacja nie ma wpływu na wspólnoty misyjne, które realizują w praktyce Wielki Nakaz Misyjny. Obserwujemy rozwój Kościoła Baptystów poprzez regularne chrzty wiary i powstawanie nowych wspólnot, które dołączają do Kościoła – komentuje przedstawicielka wrocławskiego zboru Baptystów.

Wrocławskie wspólnoty protestanckie stanowią dziś ważną część tkanki religijnej i społecznej miasta. Ich wierni nie tylko pielęgnują własną tradycję, lecz także aktywnie współtworzą Wrocław, angażując się w inicjatywy społeczne, kulturalne i pomocowe. Otwarte podejście do współpracy oraz gotowość do działania ponad denominacyjnymi podziałami sprawiają, że kościoły te pozostają dynamicznym i wartościowym głosem w miejskiej przestrzeni, wzbogacając jej różnorodność i poczucie wspólnoty.