Muzyczne spotkania kultur we Wrocławiu. Muzyka pozwala nam się otworzyć na świat

Wrocław ma obecnie bogatą ofertę festiwali oraz projektów międzynarodowych. Lokalna scena muzyczna otwarta jest na różne rodzaje muzyki i artystów z przeróżnych kultur. Na międzynarodową współpracę ukierunkowują się też młodzi artyści kształcący się we Wrocławiu.

W liczne projekty międzynarodowe od lat angażuje się Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego, która stale współpracuje m.in. z partnerami z Czech, Austrii, Włoch czy Hiszpanii.

– Nasza uczelnia od wielu lat z powodzeniem realizuje projekty artystyczne z udziałem partnerów z całego świata. Współpraca międzynarodowa jest dla nas jednym z kluczowych elementów działalności — umożliwia wymianę doświadczeń, inspiruje twórczo i otwiera studentów oraz wykładowców na różnorodne tradycje muzyczne – deklaruje Joanna Lenart, kierowniczka Centrum Promocji i Organizacji Wydarzeń Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu.

Jednym z większych międzynarodowych wydarzeń był realizowany wiosną tego roku wspólny projekt fagotowy, w ramach którego wrocławska Akademia współpracowała z Praską Akademią Muzyczną.

– W kwietniu i maju tego roku wrocławska klasa fagotu gościła w Czechach, gdzie odbyły się wspólne warsztaty i koncerty. Następnie czescy artyści odwiedzili Wrocław, by kontynuować współpracę na naszej scenie. Projekt został zrealizowany dzięki grantowi z konkursu Culture Moves Europe (po stronie polskiej) oraz stypendiom programu Erasmus+ (po stronie czeskiej). Było to wydarzenie wyjątkowe – podczas koncertów zabrzmiały współczesne kompozycje twórców z Polski i Czech, w tym utwór Jana Fotka na 15 fagotów. Spotkanie to zaowocowało nowymi planami – w przyszłym roku do Wrocławia przyjadą również fagociści i fagocistki z Pragi, Wiednia i Ostrawy – opowiada nam Joanna Lenart.

Uczelnia ma jednak na koncie znacznie więcej współprac międzynarodowych, w ramach których zarówno wrocławscy artyści mogą koncertować za granicą, jak i do stolicy Dolnego Śląska zapraszani są muzycy z całego świata. Warto wspomnieć tu choćby o czerwcowym występie grupy Noexit New Music Ensemble, który w ramach obecnej europejskiej trasy zawitał po raz pierwszy do Wrocławia ze swoim repertuarem współczesnej muzyki kameralnej. We Wrocławiu odbyły się też liczne międzynarodowe konferencje naukowe połączone z koncertami, m.in. Tradycje Śląskiej Kultury Muzycznej, VIII Międzynarodowa Konferencja „Analiza dzieła muzycznego. Historia–Theoria–Praxis” czy XII Międzynarodowa Konferencja „Nowoczesne metody edukacji muzycznej”. Akademia Muzyczna jest też gospodarzem cyklicznego Międzynarodowego Turnieju Dyrygentury Chóralnej „W stronę polifonii”.

– Dzięki tym inicjatywom nasza uczelnia staje się przestrzenią prawdziwego dialogu artystycznego – miejscem, gdzie muzyka przekracza granice, a współpraca międzynarodowa przekłada się na konkretne, twórcze efekty – deklaruje kierowniczka Centrum Promocji i Organizacji.

Na dialog międzykulturowy w muzyce duży nacisk stawiają także organizatorzy niezwykle popularnego w ostatnich latach festiwalu Vertigo Summer Jazz. W tym roku wydarzenie odbyło się już po raz ósmy, a w jego ramach usłyszeć można było ponad 30 koncertów w niecodziennych lokalizacjach. Organizatorzy tego przedsięwzięcia dostrzegają otwartość wrocławian na nowe rytmy i kultury.

– W Vertigo Jazz Club & Restaurant zauważyliśmy wyraźny wzrost zainteresowania jazzem proponowanym przez muzyków pochodzących z różnych stron świata, co odzwierciedla zmieniającą się strukturę społeczną Wrocławia – miasta otwartego i różnorodnego kulturowo. Szczególnie zauważalny jest wzrost obecności oraz entuzjastycznego odbioru koncertów muzyków z Ukrainy, co ma związek z rosnącą liczbą ukraińskich mieszkańców we Wrocławiu. Gościmy wielu znakomitych artystów z tego kraju, którzy wnoszą do naszej sceny świeżość, emocjonalność i unikalne brzmienie, łączące jazz z elementami muzyki ludowej Europy Wschodniej – mówi Piotr Karwat, dyrektor artystyczny Vertigo

Największy wrocławski klub jazzowy otwarty jest jednak także dla artystów z dalszych stron. Na scenę Vertigo zapraszani są m.in. muzycy z Kuby, którzy wnoszą latynoamerykańską energię i rytmikę, co jest szczególnie widoczne w ramach projektów z pogranicza jazzu i muzyki świata. We wrocławskim klubie koncertują także Amerykanie, bez których nie byłoby dzisiejszych tradycji jazzu i bluesa, czyli gatunków, na których promocję stawia wrocławski klub. Vertigo współpracuje też z artystami i projektami z Włoch, Niemiec i Hiszpanii.

– Dzięki tej różnorodności nasza scena muzyczna staje się miejscem realnego spotkania kultur poprzez muzykę, gdzie jazz jest nie tylko gatunkiem, ale też językiem dialogu, wspólnego przeżywania i tworzenia – deklaruje dyrektor Karwat.

Współpraca międzynarodowa w środowisku muzycznym i możliwość wymiany doświadczeń z muzykami z innych krajów jest jednym z filarów kształcenia kadr muzycznych. Z tego powodu Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego stawia na międzynarodowe wymiany studenckie. Uczelnia angażuje się w program Erasmus+ oraz inne formy współpracy międzynarodowej, które pozwalają studentom i wykładowcom na rozwój w międzynarodowym i różnorodnym kulturowo środowisku.

– Studenci i studentki mają możliwość wyjazdu na semestr lub dwa do uczelni partnerskiej albo wzięcia udziału w praktykach zagranicznych. Współpracujemy z 80 instytucjami w ramach umów bilateralnych, zarówno w Unii Europejskiej, jak i poza nią. Wśród uczelni partnerskich znajdują się czołowe instytucje muzyczne, jak Universitaet fuer Musik und darstellende Kunst Wien, Konserwatorium w Paryżu czy Royal Irish Academy of Music w Dublinie – wymienia Joanna Lenart z AMKL.

Dodatkowo z wyjazdu na praktykę mogą skorzystać nie tylko aktywni studenci, ale także absolwenci uczelni, którzy chcą szukać inspiracji do swojej twórczości w innych krajach i kulturach. Poza długookresowymi wymianami osoby te mogą liczyć na krótkoterminowe wyjazdy (już od 5 dni), które cieszą się sporą popularnością.

– Takie krótkie, ale bardzo intensywne projekty bardzo dobrze symulują pracę muzyków po studiach – wymaga to szybkiego przygotowania i adaptacji, umiejętności działania w różnych miejscach na świecie w zróżnicowanym środowisku – zdradza przedstawicielka uczelni. – Nasi absolwenci i absolwentki pracowali dzięki takiej możliwości chociażby w Fundación Orquesta y Coro de la Comunidad de Madrid (jako asystent dyrygenta), Akademii Orkiestrowej w Ostrawie (jako muzyk orkiestrowy) czy Węgierskim Chórze Radiowym (jako chórzystka) – dodaje.

Studenci i studentki wrocławskiej uczelni mogą też zdobywać międzynarodowe doświadczenie, biorąc udział w warsztatach i kursach mistrzowskich organizowanych na miejscu.

– Współpraca w międzynarodowym środowisku ma niebagatelny i wielowymiarowy wpływ na rozwój artystyczny oraz osobisty muzyków. Działa na nich w sposób wszechstronny – przyspiesza rozwój techniczny i stylistyczny, poszerza repertuar i język muzyczny, wzmacnia umiejętności interpersonalne i zawodowe, a także pogłębia wrażliwość kulturową. Zarówno krótkoterminowe projekty, takie jak warsztaty czy masterclass, jak i długofalowe programy wymiany pozostawiają trwały ślad w karierze artystycznej studentów – tłumaczy Joanna Lenart. – Obserwujemy, że konfrontacja z różnymi szkołami wykonawczymi, estetykami i metodami pracy pedagogów z innych krajów znacząco poszerza horyzonty naszych studentów. Daje im to większą elastyczność interpretacyjną, odwagę w poszukiwaniach artystycznych oraz dostęp do najnowszych trendów w muzyce. Wspólna praca ze studentami z innych kręgów kulturowych inspiruje do sięgania po nowy, często nieznany repertuar, co wzbogaca ich warsztat i wrażliwość – dodaje.

Projekty dające polskim artystom możliwość współpracy z kolegami i koleżankami z różnych krajów budują też wrażliwość międzykulturową, tolerancję i zrozumienie dla odmiennych tradycji.

– To cechy niezbędne dla współczesnych artystów, którzy coraz częściej tworzą i występują w międzynarodowych zespołach, orkiestrach czy chórach. Udział w tego rodzaju projektach rozwija również kompetencje miękkie: niezależność, komunikatywność, umiejętność adaptacji w nowym środowisku oraz zdolność do budowania globalnych sieci kontaktów zawodowych – zauważa przedstawicielka Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego.

Obecność różnych kultur na scenach muzycznych skutkuje otwarciem nie tylko samych muzyków, ale przede wszystkim publiczności. Muzyka pomaga nam zrozumieć drugiego człowieka.

– Wrocław to miasto o bogatej, wielokulturowej historii, z wpływami polskimi, niemieckimi, żydowskimi, czeskimi i ukraińskimi. Muzyka odgrywa kluczową rolę w łączeniu tych tradycji i przekraczaniu barier językowych – zauważa Piotr Karwat z Vertigo, który dodaje, że kultura i scena muzyczna we Wrocławiu rozwijają się bardzo dynamicznie i wymagają stałych zmian. – Z roku na rok obserwujemy, że projekty, które wcześniej cieszyły się dużym zainteresowaniem i powodzeniem, obecnie nie przyciągają już takiej uwagi odbiorców jak wcześniej. To naturalny proces, który warunkuje konieczność powstawania nowych projektów muzycznych, zespołów, a co za tym idzie – także nowych inicjatyw, które prezentują tę świeżą twórczość: festiwali, koncertów ulicznych, wydarzeń plenerowych i innych form aktywności kulturalnej – analizuje.

Wrocław coraz wyraźniej pokazuje, że muzyka potrafi przekraczać granice – zarówno geograficzne, jak i kulturowe. Dzięki współpracy uczelni, instytucji i artystów z różnych krajów miasto staje się przestrzenią żywego dialogu, w której tradycja spotyka się z nowoczesnością, a lokalność zyskuje wymiar międzynarodowy. Wrocławska scena muzyczna, otwarta na różnorodność i nowe brzmienia, nie tylko inspiruje twórców, lecz także uczy publiczność wrażliwości i zrozumienia dla odmiennych kultur. To właśnie w dźwiękach i wspólnym muzykowaniu widać dziś prawdziwego ducha miasta – otwartego, kreatywnego i gotowego na spotkanie z innymi.

MATERIAŁ POWSTAŁ W RAMACH WSPÓŁPRACY Z CENTRUM HISTORII ZAJEZDNIA Z OKAZJI ROKU POJEDNIANIA 2025