Naukowiec z PWr bada jaskinie na Księżycu. Sprawdza, czy będą bezpiecznym schronieniem dla ludzi

Celem badań było sprawdzenie czy istniejące na Księżycu jaskinie lawowe mogłyby być bezpiecznym schronieniem dla ludzi np. podczas prowadzenia badań. Problem wytrzymałości stropów jaskiń był przedmiotem prac dr. inż. Marcina Chwały z Politechniki Wrocławskiej.

Zagłębienia na powierzchni Księżyca naukowcy opisali w 2009 roku. To wówczas uznano, że część z nich może być zapadniętymi korytarzami lawowymi prowadzącymi do różnego rodzaju jam i jaskiń. Ze wstępnych ustaleń wynika, że mogły one powstać podczas przepływów lawy. Chociaż brak jest dokładnych badań w tym zakresie, to pojawiły się pomysły użycia tego typu jaskiń jako baz i schronień dla ludzi w trakcie eksploracji Księżyca.

Stateczność księżycowych jaskiń została opisana już w pracy „Structural stability of lunar lava tubes with consideration of variable cross-section geometry” autorstwa dr. Chwały i prof. Komatsu oraz dr. Haruyamy.

– Przeprowadzenie analizy stabilności jakiekolwiek struktury geologicznej na Księżycu jest niezwykle trudne. Możemy opierać się jedynie na szacunkowych parametrach, a zastosowanie zaawansowanych metod do opisu wytrzymałości skał mija się w tym wypadku z celem – tłumaczy dr inż. Marcin Chwała. – Mamy jednak do dyspozycji bardzo cenną rzecz, czyli zawaliska na Księżycu, których geometrię już znamy – dodaje.

W publikacji zaproponowano tzw. podejście wsteczne. Naukowcy analizują bardzo dużo przekrojów modelowych, sprawdzając uzyskane przykłady zwalisk i korzystając z dostępnych informacji, dopasowują wyniki do parametrów zwalisk obserwowanych na Księżycu.

– W ten sposób możemy ustalić rozmiary jaskiń odpowiadające za dane zawaliska przy określonej grubości stropu skalnego. Udało nam się to zrobić, oczywiście też w pewnym stopniu szacunkowo, i jest to całkiem nowe podejście do tego typu badań – podkreśla dr Chwała. – Na potrzeby publikacji przeanalizowaliśmy trzy największe zwaliska, choć na Księżycu jest ich dużo więcej. Nie dla wszystkich można jednak dokładnie zmierzyć geometrię, czyli np. grubość stropu – wyjaśnia.

Na razie nie da się konkretnie oszacować jak wiele jaskiń może znajdować się na Księżycu. Obecnie naukowcy mają informację o co najmniej 200 takich miejscach. Wykorzystanie jaskiń do budowania podziemnych baz umożliwiłoby choć częściowe rozwiązanie problemu dużych wahań temperatury. W ciągu dnia temperatura na Księżycu przekracza bowiem 100 st. C, a w nocy spada do ok. -180 st. C.