Strefa Czystego Transportu we Wrocławiu. Połowa mieszkańców nie dojedzie do domu starym samochodem? [MAPA]

Władze Wrocławia są już po pierwszych badaniach floty samochodów oraz emitowanych przez nie zanieczyszczeniach. Zostały one przeprowadzone w pierwszej połowie czerwca tego roku. Autorzy badania przez 13 dni obserwowali ruch w 9 wytypowanych lokalizacjach (ulice: Curie-Skłodowskiej, Dmowskiego, Grabiszyńska, Krakowska, Kurkowa, Popowicka, Strzegomska, Wyszyńskiego i Zielińskiego). Podczas badania przeskanowano prawie 70 tys. samochodów.

– Pomiar zawierał trzy składowe. Po pierwsze badana była charakterystyka ruchu, czyli z jaką prędkością i przyspieszeniem poruszał się pojazd. Samochody hamujące musieliśmy odrzucać, ponieważ odczyt powinien być dokonany na obciążonym silniku. Po drugie, przez spaliny przepuszczana była wiązka światła, co pozwalało przeanalizować ich skład chemiczny. Po trzecie, skanowaliśmy tablicę rejestracyjną, aby móc później pobrać z systemu CEPIK dane dotyczące konkretnego pojazdu, w tym jakim silnikiem jest napędzany i kiedy został wyprodukowany – wyjaśnia Maciej Mazur z Polskiego Stowarzyszenia Paliw Alternatywnych, które wykonywało badania na zlecenie Wrocławia.

Trzy propozycje strefy

Analiza ta była dla miasta podstawą do opracowania rozwiązań związanych ze Strefą Czystego Transportu. Na podstawie badania opracowano już trzy propozycje granic stref miasta, do których w niedalekiej przyszłości moglibyśmy wjechać wyłącznie nowoczesnym samochodem spełniającym normy ekologiczne.

Najmniej radykalna propozycja zakłada ograniczenie ruchu starszymi samochodami tylko na Starym Mieście (obszar ograniczony Fosą Miejską i Odrą) czyli obszarze 0,6 % powierzchni Wrocławia na którym zamieszkuje 1,6% populacji.

Druga z propozycji obejmuje ok. 6% powierzchni miasta. Chodzi o strefę, której granicę od południa ograniczałby nasyp kolejowy przy Dworcu Głównym, od zachodu linia kolejowa na Poznań, a od północy i wschodu Stara Odra.

Najbardziej radykalny wariant obejmuje poza tym takie osiedla jak Borek, Gaj, Tarnogaj, Huby, Powstańców Ślaskich, Gajowice, całe Przedmieście Oławskie oraz całą Wielką Wyspę. Wdrożenie strefy na tym obszarze obejmowałoby 16% powierzchni miasta i dotyczyło prawie połowy domów osób zameldowanych we Wrocławiu.

Działający na zlecenie miasta eksperci rekomendują magistratowi wybór wariantu pośredniego, tłumacząc że ograniczenie się tylko do Starego Miasta w rzeczywistości nie przełoży się na poprawę jakości powietrza, a „wariant maksimum” uniemożliwiałby korzystanie starszymi samochodami z obwodnic czy dojazd na parkingi P&R.

– Proponowany obszar objąłby nie tylko centrum, ale także osiedla o typowej zabudowie kwartałów kamienic. Stanowi on ok. 6% obszaru miasta, ale mieszka tam co czwarty wrocławianin. W granicach strefy znalazłoby się wiele instytucji publicznych, kampusów uczelnianych, zakładów pracy, a także centrów handlowych i usługowych. W konsekwencji, przy podejmowaniu decyzji o zakupie samochodu, zdecydowana większość mieszkańców miasta brałaby pod uwagę kryteria wjazdu do obszaru niskoemisyjnego. Ponadto, na teren rekomendowanej strefy można z łatwością dojechać komunikacją miejską, zostawiając pojazd na publicznych parkingach zlokalizowanych poza jej granicami – wyjaśnia rekomendację Maciej Mazur.

O jakich normach mowa?

Równolegle do dyskusji o obszarze strefy, miasto musi podjąć też decyzję o tym, jakie normy mają spełniać samochody, których właściciele uzyskają przywilej wjazdu do centrum. Pierwszy najbardziej optymistyczny dla kierowców to wariant ograniczający silniki benzynowe do normy EURO 2 i diesla do EURO 3. Oznaczałoby to wyłączenie z ruchu odpowiednio aut 25-letnich i 30-letnich.

– Gdyby te restrykcje wprowadzić obecnie, wykluczonych z poruszania się po strefie byłoby ok. 2% samochodów, generujących 4% tlenków azotu i 16% cząstek stałych. Ponieważ zakładana data wdrożenia strefy to rok 2025, odsetek ten będzie zapewne wyraźnie niższy i prawdopodobnie nie przełoży się zauważalnie na poprawę jakości powietrza w mieście – komentuje Tomasz Stefanicki z Biuro Zrównoważonej Mobilności UM Wrocławia.

Kolejne propozycje obejmują zakaz wjazdu do centrum aut benzynowych starszych niż 25 lat i 20-letnich diesli, a najbardziej restrykcyjna propozycja ograniczyłaby ruch 20-letnich samochodów benzynowych i 15-letnich diesli.

– Do takiej strefy nie wjechałaby jedna trzecia aut poruszających się dziś po Wrocławiu, odpowiedzialna za emisję blisko 40% tlenków azotu i 85% cząstek stałych. W tym wypadku zapewne większa część z aut objętych restrykcjami nadal będzie użytkowana w 2025 r., gdyż są to często samochody w jeszcze stosunkowo dobrym stanie technicznym. Wszystkie trzy warianty zakładają dwukrotną aktualizację kryteriów o jedną generację w latach 2028 i 2032 – tłumaczy Stefanicki.

Kto zdecyduje o Strefie Czystego Transportu?

Ostateczna decyzja o tym, który wariant strefy oraz jak bardzo restrykcyjne przepisy będą obowiązywały we Wrocławiu, należy do rady miejskiej. Magistrat zapowiada jednak, że rajcy decyzję podejmą dopiero po przeprowadzeniu szerokich konsultacji społecznych, które mają ruszyć wiosną przyszłego roku.

– Chciałbym szczególnie mocno podkreślić: rekomendacje ekspertów to jednak na tym etapie tylko opinia oparta na wynikach badań oraz doświadczeniach miast zachodnioeuropejskich. Kolejnym krokiem będzie zweryfikowanie ich z oczekiwaniami wrocławian. Miasto planuje w przyszłym roku przeprowadzenie konsultacji społecznych – deklaruje Stefanicki. – Chcemy włączyć mieszkańców w podejmowanie decyzji o zakresie i sile Strefy Czystego Transportu. Ponadto chcemy zestawić dane dotyczące emisji odtransportowych z wynikami badań ogólnych, pokazujących również wpływ innych źródeł zanieczyszczeń, co wymaga przygotowania. To ważna decyzja i nie chcemy jej podejmować bez dokładnego rozpoznania uwarunkowań i zebrania argumentów wszystkich stron – zaznacza urzędnik.